Eknath Gita Chapter 4 Section 22

Bhagavat Gita

14.22

అపానే జుహ్వతి ప్రాణం ప్రాణే అపానం తథాపరే {4.29}

ప్రాణాపాన గతీ రుద్ద్వా ప్రాణాయామ పరాయణాః

మరికొందరు ప్రాణాయామము నందు ఆసక్తి గలవారై, ప్రాణాపాన వాయువుల యొక్క గతులను నిరోధించి, అపానము నందు ప్రాణమును, ప్రాణమునందు అపానము లయము చేయుచు ప్రాణయామ యజ్ఞమును చేయుచున్నారు

ఈ శ్లోకంలో ప్రాణ౦ గురించి చెప్పబడినది. ప్రాణమనగా చైతన్యం. మనలో చైతన్యం ఉన్నంతవరకూ మనకి ప్రాణం ఉన్నట్లే. దాన్నే వేరే విధంగా చెప్పాలంటే శ్వాస. శ్వాస 5 విధములు: పాన, అపాన, వ్యాన, ఉదాన, సమాన. పాన అనగా ఉచ్చ్వాస. అపాన అనగా నిశ్వాస. తక్కినవి శరీరంలో జరిగే వాయు చలనం గురించి చెప్పబడినవి. ముఖ్యంగా ఉదాన వాయువు స్థ౦భిస్తే ప్రాణం శరీరాన్ని వీడినట్లు.

శ్వాసని చక్కపరచుకోవాలంటే కొంత వ్యాయామం అవసరం. ఉదాహరణకి కొంచెం పరిగెత్తినా, దీర్ఘంగా నడిచినా శ్వాస కుదుటపడుతుంది. శ్వాస సాధారణంగా నిమిషానికి 16 సార్లు జరుగుతుంది. కానీ ధ్యానం సరిగ్గా చేస్తే అది 8 అవ్వచ్చు. దాన్ని పట్టించుకోకూడదు. ఎందుకంటే శ్వాస మీద ధ్యాస పెడితే అది ఎన్నటికీ తగ్గదు. ధ్యానంలో కొంత మందిలో శ్వాస రెండు మూడు నిమిషాలు ఆగవచ్చు. అది జరుగుతున్నప్పుడు వారికి ఎరుక లేకపోవచ్చు. కానీ ధ్యానం తరువాత మనసు కుదుటపడి, నాడీ వ్యవస్థ ఉపశమించి, వారు అమిత శాంతి, ఆనందం పొందుతారు.

కొందరు ఇతరుల తప్పులను క్షమించి, మాటిమాటికీ ఆందోళన పడక, అందరి మంచిని కోరి, అందిరినీ ప్రేమించి ఉంటారు. వారి శ్వాస దీర్ఘంగా ఉంటుంది. చంచలమైన, ఉద్రిక్తమైన, ద్వేషంతో కూడిన మనుష్యులలో శ్వాస వడిగా, అపక్రమంగా ఉంటుంది. ఎవరైనా వారిని రెచ్చగొడితే వారి శ్వాస నియంత్రింపబడక అస్తవ్యస్తంగా ఉంటుంది. దానివలన ఆరోగ్యం చెడి, వారిపై ఒత్తిడి కలుగుతుంది. కొందరిలో ఉబ్బసం వంటి వ్యాధులు వస్తాయి. మన ధ్యానం గాఢమైన కొద్దీ, ఏకాగ్రత అధికమై, శ్వాస నెమ్మదిగా అయ్యి మనలోని భౌతిక సమస్యల గూర్చి జ్ఞానం కలుగుతుంది. శ్వాసను క్రమంలో, దీర్ఘంగా పెట్టుకోవాలంటే నడక వంటి వ్యాయామం చెయ్యడం ఉత్తమం. 274