CREATION
సృష్టి
ఋగ్వేదంలో సృష్టి ఆవిర్భావం గురించి అనేక ఋక్కులు ఉన్నాయి. వీటిలో సృష్టి మంచి-చెడు, దేవత-అసురుడు మొదలైన ద్వంద్వాల మధ్య జరిగే పోరాటంగా చిత్రీకరింపబడినది. ఇంద్రుని గురించి చెప్పబడిన ఋక్కులలో స్వర్గాన్ని, భూమిని వేరుచేయడం ముఖ్య ఉద్దేశ్యంగా వర్ణన ఉంటుంది. ఋగ్వేద 2 మొదలుకొని 9 మండలాలలో సృష్టి ఆవిర్భావము ఋక్కులలో అక్కడక్కడ చెప్పబడినది. కానీ 10 వ మండలంలో ఆవిర్భావము ముఖ్య ఉద్దేశ్యంగా అనేక ఋక్కులు చెప్పబడినవి. కొన్ని ఋక్కులలో అస్తిత్వం యొక్క అస్తిత్వాన్ని గురించి, అనగా సృష్టి కర్త యొక్క అస్తిత్వం ఋషులు దర్శించేరు. ఇతర ఋక్కులలో యజ్ఞము వలన భూమి యొక్క, భూలోకవాసుల యొక్క ఆవిర్భావము సంభవించినదని చెప్పబడి, యజ్ఞము యొక్క ఆస్తిత్వము గురించి కూడా వివరింపబడింది.
THE Rig Veda refers glancingly to many different theories of creation. Several of these
regard creation as the result – often apparently a mere by-product – of a cosmic battle,
such as those mentioned in the hymns to Indra, or as a result of the apparently
unmotivated act of separating heaven and earth, an act attributed to several different
gods. These aspects of creation are woven in and out of the hymns in the older parts of
the Rig Veda, books 2 through 9. But in the subsequent tenth book we encounter for the
first time hymns that are entirely devoted to speculations on the origins of the cosmos.
Some of these hymns seek the origins of the existence of existence itself (10.129) or of
the creator himself (10.121). Others speculate upon the sacrifice as the origin of the earth
and the people in it (10.90), or upon the origins of the sacrifice (10.130, 10.190).
Sacrifice is central to many concepts of creation, particularly to those explicitly linked to
sacrificial gods or instruments, but it also appears as a supplement to other forms of
creation such as sculpture (10.81-2) or anthropomorphic birth (10.72).
యజ్ఞము సృష్టికి మూలము. ముఖ్యంగా దేవతలు యజ్ఞము వలన సంతృప్తి చెందేవారని ఋగ్వేదం చెప్తుంది. అలాగే పనిముట్లు, శిల్ప కళ వంటి కళలు, తల్లి గర్భకోశం నుండి మానవుని జన్మము మొదలైన విషయాల ఆవిర్భావము కూడా ఋగ్వేదము వివరిస్తుంది.
10.129 Creation Hymn (Nasadiya)
10.129 నాశదీయ సూక్తం
This short hymn, though linguistically simple (with the exception of one or two
troublesome nouns), is conceptually extremely provocative and has, indeed, provoked
hundreds of complex commentaries among Indian theologians and Western scholars. In
many ways, it is meant to puzzle and challenge, to raise unanswerable questions, to pile
up paradoxes.
నాశదీయ సూక్తం వ్యాకరణ పరంగా చిన్నదైనా, భారతీయ వేద పండితులు మరియు పాశ్చాత్య ఆధ్యాత్మికవేత్తలు మధ్య అనేక వాదోపవాదాలకు దారి తీసింది. ఈ సూక్తం ఒక క్లిష్టమైన చిక్కు ముడి లాగ ఉండి, అనేక ఉత్తరువులు లేని ప్రశ్నలకు తావునిచ్చింది.
1 There was neither non-existence nor existence then; there was neither the realm of
space nor the sky which is beyond. What stirred?1 Where? In whose protection? Was
there water, bottomlessly deep?
1. ఒకప్పుడు ఆస్తిత్వము లేదా ఆస్తిత్వము లేని స్థితి లేవు. అంతరిక్షము గాని, ఆకాశము గాని లేవు. ఏది చలించింది? 1 ఎక్కడ? ఎవరిని ఆధారం చేసికొని? నీరు ఉందా? అనిర్వచనీయమైన జలాశయాలు ఉన్నాయా?
2 There was neither death nor immortality then. There was no distinguishing sign2 of
night nor of day. That one breathed, windless, by its own impulse. Other than that there
was nothing beyond.
2. అప్పుడు మరణము గాని, అమరత్వము గాని లేవు. రేయి, పగలు లేవు.2 అది వాయువు లేకుండానే తన చైతన్యంతో శ్వాస చేసేది. అది తప్ప వేరేది లేదు.
3 Darkness was hidden by darkness in the beginning; with no distinguishing sign,3 all this
was water. The life force that was covered with emptiness, that one arose through the
power of heat.3
3. మొదట చీకటి మీద కారు చీకటి పేరుకు పోయి ఉండేది. ఎటువంటి సంజ్ఞ లేదు. 3 అంతా జల మయం. జీవ చైతన్యం శూన్యంతో కప్ప బడేది. అది ఉష్ణం వలన లేచింది. 3
4 Desire came upon that one in the beginning ; that was the first seed of mind. Poets4
seeking in their heart with wisdom found the bond of existence in non-existence.
4. అప్పుడు కోరిక జనించింది. అది మనస్సు యొక్క మొదటి బీజం. ద్రష్టలు 4 తమ హృదయాంత రంగాలలో ఆస్తిత్వంలో తమ జ్ఞానంతో ఆస్తిత్వము లేనిదాన్ని దర్శించేరు.
5 Their cord 5 was extended across. Was there below? Was there above? There were seed-
placers; there were powers.6 There was impulse beneath; there was giving-forth above.
5. ఛందస్సు 5 జనించింది. క్రింద, మీద, దిక్కులు లేవు. బీజాలను నాటే వాళ్ళు గలరు. శక్తులు గలవు6 . వాటిక్రింద చైతన్యం ఉంది.
6 Who really knows ? Who will here proclaim it? Whence was it produced? Whence is
this creation? The gods came afterwards, with the creation of this universe.7 Who then
knows whence it has arisen?
6. ఎవరికి ఎరుక? ఎవరు దానిని దర్శించ గలరు? ఎక్కడనుంచి అది ఆవిర్భవించింది? సృష్టిగా ఎలా మారింది? దాని తరువాత దేవతలు వచ్చేరు.7 ఎవరు దీనికి కారణం?
7 Whence this creation has arisen – perhaps it formed itself, or perhaps it did not – the
one who looks down on it, in the highest heaven, only he knows – or perhaps he does
not know.
7.సృష్టి స్వయంభువు కావచ్చు. కాక పోవచ్చు. ఎవరైతే ఉన్నతమైన లోకాలనుండి క్రిందకి చూస్తున్నారో వారికే తెలుసు. బహుశా తెలియక పోవచ్చు.
NOTES
వివరణ
1. The verb is often used to describe the motion of breath. The verse implies that the
action precedes the actor.
1. శ్వాస కదలిక గురించి చెప్పబడినది. ఈ ఋక్కులో కార్యానికి ముందు ఒక కారణం ఉంటుందనే తర్కం వాడబడినది.
2. That is, the difference between night and day, light or dark- ness, or possibly sun and
moon.
2. రేయి మరియు పగలు, లేదా కాంతి మరియు చీకటి, లేదా సూర్యుడు మరియు చంద్రుడు అనే ద్వంద్వాలు.
3. Tapas designates heat, in particular the heat generated by ritual activity and by
physical mortification of the body.
3. తపస్సు తాపాన్ని సూచిస్తుంది. అంటే యజ్ఞ యాగాదులు లేక కఠోర మానవ ప్రయత్నం తపస్సులు.
4. Kavi designates a poet or saint.
4. కవి అంటే ఋషులు లేదా ద్రష్టలు.
5. Possibly a reference to the ‘bond’ mentioned in verse 4, or a kind of measuring cord
by which the poets delimit – and hence create – the elements.
5. ఇక్కడ ఛందస్సు సూచింపబడింది.
6. Through chiasmus (Chiasmus is a figure of speech and literary device where two or more clauses are related to each other through a reversal of structures, often in an 'ABBA' pattern. It involves the inversion of the grammar or order of words in one phrase in the following phrase, creating a mirrored effect. For example, a simple chiasmus is: "He led bravely, and we bravely followed"), the verse contrasts male seed-placers, giving-forth, above, with
female powers, impulse, below.
6. ఇక్కడ బీజాన్ని నాటే పురుషుడు మీదన, నారీ శక్తి, చైతన్యం క్రిందన అనే అర్థాన్ని సూచించడమైనది.
7. That is, the gods cannot be the source of creation since they came after it.
7. దేవతలు సృష్టికి కారణం కాదు. ఎందుకంటే వారు సృష్టి జరిగిన తరువాత వచ్చిన వారు.
10.121 The Unknown God, the Golden Embryo
10.121 హిరణ్య గర్భుడు
ఈ సూక్తం మొదట ఒక నామం లేని దేవుని సూచిస్తుంది. సంస్కృతంలో 'క' అనగా 'ఎవ్వరు'. అదే సృష్టి కర్త. ప్రశ్నలోనే సమాధానం ఉన్నట్టయింది. తదుపరి ఇంద్రుడు ప్రజాపతిగా నిర్ధారించేడు. కానీ ఈ ఋక్కు ఎవరని ధృవీకరించలేదు.
సృష్టి కర్త దేవతల కందరికంటే ముందున్నవాడు 1. వారిని ఆతడే సృష్టించేడు. 7 వ పాదంలో అతడు జల మయం తరువాత వచ్చిన వాడు అని సూచించడమైనది. 9 వ పాదంలో జలాలు అతని నుండి ఆవిర్భవించేయని చెప్పడమైనది.
తరచి చూస్తే ఒకరి నుండి మరొకరు ఆవిర్భవించేరు. 2
This creation hymn poses questions about an unnamed god (whom Max Müller first
dubbed Deus Ignotus) ; later tradition (beginning with the subsequent appending of the
final verse of this hymn, a verse that ends with a phrase used to conclude many other Rig
Veda hymns) identified this god with Prajapati and made the question in the refrain
(who?) into an answer: ‘Who’ (Ka) is the name of the creator, a name explicitly said, in
later texts, to have been given to Prajapati by Indra (as agnostics are sometimes accused
of praying ‘to whom it may concern’). But the original force of the verse is speculative:
since the creator preceded all the known gods,1 creating them, who could he be? In verse
7, he seems to appear after the waters; in verse 9, the waters appear from him. They are
born from one another, a common paradox.2
ఈ ఋక్కులో హిరణ్యగర్భుని సృష్టికర్తగా అభివర్ణించేరు. హిరణ్య మనగా బంగారము. గర్భ మంటే గర్భాశయము, బీజము, పిండము, లేదా శిశువు. తదుపరి అండము అనే అర్థం కూడా వస్తుంది. అంటే భూమ్యాకాశాలు అండము యొక్క ఉపరితలము కాగా, సూర్యుడు వాటి మధ్య నున్న పచ్చ సొన. ఈ ఋక్కులో సృష్టికర్తని బంగారు పిండము లేదా బీజము అని చెప్పబడినది. తదుపరి ఎవరైతే బంగారు బీజాన్ని, అండాన్ని కలిగి ఉంటాడో అతడే సృష్టికి కర్త అని చెప్పడం జరిగినది. ఈ నేపథ్యంలో శయనుడు "సృష్టి కర్త గర్భంలో బంగారు బీజము లేదా అండము, పిండ రూపంలో ఉండునని" చెప్పెను. అగ్ని తత్త్వము గల ఆ బీజము, గర్భాశయ జలంలో పెట్టబడినది. అదే జలాలు గర్భము దాల్చడానికి కారణమైన పిండము.
The creator in this hymn is called Hiranyagarbha, a truly pregnant term. It is a
compound noun, whose first element means ‘gold’ and whose second element means
‘womb, seed, embryo, or child’ in the Rig Veda and later comes to mean ‘egg’; this latter
meaning becomes prominent in the cosmogonic myth of the golden egg that separates, the
two shells becoming sky and earth, while the yolk is the sun.3 In the present hymn, the
compound functions straightforwardly: the god is the golden embryo or seed. Later, it is
glossed as a possessive compound: he is the god who (more anthropomorphically)
possesses the golden seed or egg. Sayana suggests that the compound may be interpreted
possessively even here, making it possible to include several levels of meaning at once –
‘he in whose belly the golden seed or egg exists like an embryo’. This seed of fire is placed
in the waters of the womb; it is also the embryo with which the waters become pregnant
(v. 7). So, too, Agni is the child of the waters but also the god who spills his seed in the
waters. These are interlocking rather than contradictory concepts; in the late Vedas, the
father is specifically identified with the son. Furthermore, the egg is both a female image
(that which is fertilized by seed and which contains the embryo that is like the yolk) and a
male image (the testicles containing seed). Thus the range of meanings may be seen as a
continuum of androgynous birth images : seed (male egg), womb (female egg), embryo,
child.
అగ్ని జలము యొక్క శిశువు. అలాగే జలమునందు బీజము నాటిన వాడు. ఈ రెండూ వ్యతిరేకములు గావు. సజాతీయమే. కాల ప్రవాహంలో తదుపరి వచ్చిన ఋక్కులలో తండ్రిని, పుత్రునితో పోల్చేరు. అలాగే అండము స్త్రీ, పురుషులుభయులకూ వర్తిస్తుంది. అంటే అది పురుషుని బీజము వలన పిండ రూపము దాల్చి గ్రుడ్డులోని పచ్చ సొనగా ఉంటుంది. పురుషుని బీజము వృషణంలో ఉంటుంది. కాబట్టి సృష్టి పురుషుని బీజం, స్త్రీ అండం వలన కలిగే శిశువనబడే పిండ రూపం.
1 In the beginning the Golden Embryo arose. Once he was born, he was the one lord of
creation. He held in place the earth and this sky.4 Who is the god whom we should
worship with the oblation?
1. ఆదిలో బంగారు అండం ఉద్భవించింది. అదే సృష్టికర్త. అతడు భూమ్యాకాశాలను 4 వేరు చేసెను. ఆహుతులు ఏ దేవునికి యజ్ఞంలో అర్పింతుము?
2 He who gives life, who gives strength, whose command all the gods, his own, obey; his
shadow is immortality -and death.5 Who is the god whom we should worship with the
oblation?
2. ఎవడైతే జీవము, శక్తి ప్రసాదిస్తాడో, దేవతలని కూడా శాసిస్తాడో, ఎవరి నీడ అమరత్వం మరియు మరణం సూచిస్తుందో, ఆహుతులు ఏ దేవునికి యజ్ఞంలో అర్పింతుము?
3 He who by his greatness became the one king of the world that breathes and blinks,
who rules over his two-footed and four-footed creatures – who is the god whom we
should worship with the oblation?
3. ఎవడైతే తన తేజస్సువలన భువనాలకు చక్రవర్తియో, శ్వాస, కను సంజ్ఞలతో ద్విపద, చతుష్పద జీవులను శాసిస్తాడో, ఆహుతులు ఏ దేవునికి యజ్ఞంలో అర్పింతుము?
4 He who through his power owns these snowy mountains, and the ocean together with
the river Ras6 they say; who has the quarters of the sky as his two arms 7 – who is the
god whom we should worship with the oblation?
4. ఎవరైతే మంచు పర్వతాలను, మహా సముద్రాలను, రస్ అనబడే నదిని6, స్వశక్తితో సృష్టించేడో, ఆకాశము బాహువులుగా కలవాడో7 , ఆహుతులు ఏ దేవునికి యజ్ఞంలో అర్పింతుము?
5 He by whom the awesome sky and the earth were made firm, by whom the dome of the
sky was propped up, and the sun, who measured out the middle realm of space8 -who is
the god whom we should worship with the oblation?
5. ఎవరి వలన నిశ్చలమైన ఆకాశము, భూమి సృష్టింప బడినవో, ఆకాశము తన స్థానంలో ఉంచబడినదో, అంతరిక్షంలో సూర్యుని గమనము కలిగించబడినదో, ఆహుతులు ఏ దేవునికి యజ్ఞంలో అర్పింతుము?
6 He to whom the two opposed masses looked with trembling in their hearts, supported
by his help,9 on whom the rising sun shines down – who is the god whom we should
worship with the oblation?
6. ఎవరిని ప్రతిపక్ష, విపక్ష శక్తులు భయముతో గాంచినవో, ఆధారముగా గలవో9, ఎవనిపై సూర్యోదయ కాంతులు వెదజల్లబడినవో, ఆహుతులు ఏ దేవునికి యజ్ఞంలో అర్పింతుము?
7 When the high waters came, pregnant with the embryo that is everything, bringing
forth fire, he arose from that as the one life’s breath of the gods. Who is the god whom
we should worship with the oblation?
7. ఉన్నతమైన జల రాశులు, పిండమును గర్భాశయములో నుంచుకొని, అగ్నిని ప్రజ్వలించగా, అతడు దేవతల సమిష్టి శ్వాసగా పైకి లేచి, ఆహుతులు ఏ దేవునికి యజ్ఞంలో అర్పింతుము?
8 He who in his greatness looked over the waters, which were pregnant with Daksa,10
bringing forth the sacrifice, he who was the one god among all the gods – who is the
god whom we should worship with the oblation?
8. అతడు తన ఉత్కృష్టమైన స్థితిలో, యజ్ఞ మాచరించిన దక్షుని 10 కారణాన గర్భము దాల్చిన జలాలపై, దృషి సారించగా, ఆహుతులు ఏ దేవునికి యజ్ఞంలో అర్పింతుము?
9 Let him not harm us, he11 who fathered the earth and created the sky, whose laws are
true, who created the high, shining waters. Who is the god whom we should worship
with the oblation?
9. అతడు మనల్ని రక్షించు గాక; అతడే భూమ్యాకాశాలకు తండ్రి; అతని శాసనము సత్యము; అతడే ఉన్నతమైన జలాశయాల సృష్టి కర్త,, ఆహుతులు ఏ దేవునికి యజ్ఞంలో అర్పింతుము?
10 Prajapati, lord of progeny, no one but you embraces all these creatures. Grant us the
desires for which we offer you oblation. Let us be lords of riches.
10. ప్రజాపతీ, మానవాళి నీ సంతతియై యుండగా, నీవే జీవుల పోషకూడవు. మా అభీష్టములను నెరవేర్చుము. ఆహుతులు ఏ దేవునికి యజ్ఞంలో అర్పింతుము?
NOTES
వివరణ
1. Cf. 10.129.6. Here and throughout these notes, numbers with out a designated text
refer to Rig Vedic hymns translated in this volume.
1. 10.129.6 ఈ వరసలో ఒక్క సంఖ్యలు మాత్రమే యున్నచో అవి ఈ 10 వ మండల పుస్తకములో వివరింప బడినవి.
2. Cf. the birth of Daksa and Aditi from one another in 10.72.4.
2. దక్ష మరియు అదితుల పరస్పర జన్మలు (10.72.4 )
3. Cf. 10.82.5-6.
3. 10.82.5-6
4. This traditional cosmogonic act is often credited to Visnu, Varuna, Indra, and other
gods.
4. అనాదిగా చెప్పబడే విష్ణు, వరుణ, ఇంద్ర తదితర దేవతలచే గావింపబడిన సృష్టి కార్యము
5. This may refer to the world of gods and the world of humans, or it may have some
subtler and darker metaphysical significance.
5. ఇది దేవతల, మానవుల లోకాలను సూచిస్తుంది; లేదా ఏదో తెలియని తత్త్వము తెలియజేయుచున్నది
6. The river Rasa surrounds heaven and earth, separating the dwelling-place of men and
gods from the non-space in which the demonic powers dwell. Cf. 10.108.2.
6. రస అనబడే నది స్వర్గమును, భూలోకమును ఆవరించి మరియు దేవతల, మానవులు నివాస స్థలములను అసుర శక్తులనుండి విడిగా చేస్తున్నది (10.108.2)
7. A reference to the cosmic giant, Purusa (cf. 10.90), whose arms are in that part of
space which the four cardinal directions span.
7. తన బాహువులతో అంతరిక్షంలో నాలుగు దిక్కుల వ్యాపించిన విరాట్పురుషిని (10.90) సూచిస్తున్నది.
8. This act of measuring out space, closely connected with the propping apart of sky
and earth (cf. v. 1), is also attributed to Visnu and Varuna, who are said to set up the
sun and then to measure out a space for him to move through, a space which (un- like
sky and earth) has no finite boundaries. The sun itself also functions both as a prop to
keep sky and earth apart and as an instrument with which to measure space. Cf. 1.154.1
and 1.154.3.
8. . అంతరిక్షము యొక్క కొలత భూమ్యాకాశాలను విడదీసే చర్యతో ముడిబడి యున్నది. విష్ణువు, ఇంద్రుడు సూర్యుని ప్రవేశబెట్టి వాని గమనానికి అనుకూలంగా అనంతమైన విశ్వాన్ని సృష్టించేరు. సూర్యుడు భూమ్యాకాశాలను వేరువేరుగా చేయడానికి, అంతరిక్షాన్ని కొలవడానికి నియమింపబడ్డాడు (1.154.1, 1.154.3).
9. This verse presents an image on two levels. The two opposed masses are armies, the
polarized forces of gods and demons (Asuras) who turn to the creator for help (as in
2.12.8). But they also represent the parted sky and earth, who seek literal ‘support’ (the
pillar to keep them apart). The images combine in a metaphor suggesting that sky and
earth themselves form a phalanx in the fight between gods and demons.
9. ఈ పాదంలో రెండు చిత్రీకరణములున్నాయి. ఒకటి దేవాసురల మధ్య జరిగే యుద్ధాలలో సృష్టికర్త సహాయాన్ని కోరడం (2.12.8). రెండవది భూమ్యాకాశములు యొక్క ఆస్తిత్వము ఆ సృష్టికర్త వలననే సాధ్యము. ఈ రెంటినీ జత చేసేది దేవాసుర సంగ్రామములు భూమ్యాకాశముల మధ్య జరుగుతాయనే విషయం.
10. Daksa represents the male principle of creation and is later identified with Prajapati.
As the embryo of the waters, he is identified with the seed or fire (v. 7), the latter then
explicitly defined in this verse as the sacrifice, or sacrificial fire. Sacrifice is often an
element in primeval creation (cf. 10.90.6-9).
10. దక్షుడు సృష్టి కార్యంలో పురుషుని పాత్ర వహించేడు. అటు పిమ్మట ప్రజాపతి ఆ పాత్ర నిర్వహించేడు. జలాల్లోని పిండానికి అతడు బీజము లేదా అగ్ని. అగ్ని తత్త్వము యజ్ఞమును సూచిస్తుంది. కాబట్టి సృష్టి కార్యంలో యజ్ఞము ముఖ్యమైనది.
11. In this verse, the abstract tone vanishes and the poet lapses back into a more typical
Vedic fear (and particularly typical of book 10), the fear of a personified, malevolent
god.
11. ఈ పాద ప్రారంభంలో ద్రష్ట కవిత్వానికి ప్రాధాన్యతను ఇచ్చినా, క్రమంగా సృష్టి కర్త ఒక సాకార సాక్షిగా, అలాగే ఎల్ల వేళల ప్రేమ పూర్వకంగా ఉండని దేవునిగా, అనగా శిక్షకునిగా కూడా, భావించేడు.
10.90 Purusa-Sukta, or The Hymn of Man
10.90 పురుష సూక్తం
In this famous hymn, the gods create the world by dismembering the cosmic giant,
Purusa, the primeval male who is the victim in a Vedic sacrifice.1 Though the theme of
the cosmic sacrifice is a widespread mythological motif, this hymn is part of a particularly
Indo-European corpus of myths of dismemberment.2 The underlying concept is, therefore,
quite ancient; yet the fact that this is one of the latest hymns in the Rig Veda is evident
from its reference to the three Vedas (v. 9) and to the four social classes or varnas (v. 12,
the first time that this concept appears in Indian civilization), as well as from its generally
monistic world-view.
ఈ ఋక్కులో దేవతలు విరాట్పురుషుని యజ్ఞంలో బలి చేసి విశ్వాన్ని సృష్టించిన విధానం తెలుపబడినది.1
ఇతర ఆధ్యాత్మిక లేదా మత పరమైన విశ్వాసాల్లో కూడా బలి చేయడం చూస్తాం 2. ఇది తక్కిన వేదాలతో పోల్చి చూస్తే బహు పురాతనము కాదు. ఎందుకంటే ఇందులో వర్ణ వ్యవస్థ యొక్క ఆవిర్భావము వివరింపబడింది. అలాగే అన్ని జీవులకూ సృష్టి కర్త ఒక్కడే అనే తత్త్వాన్ని కలిగిఉంటుంది .
1 The Man has a thousand heads, a thousand eyes, a thousand feet. He pervaded the
earth on all sides and extended beyond it as far as ten fingers.
1. అతనికి లెక్కింపలేని తలలు, కళ్ళు, పాదాలు గలవు. అతడు భూమి చుట్టూ ఉండి, పది అంగుళాలు వ్యాపించి ఉండెను.
2 It is the Man who is all this, whatever has been and whatever is to be. He is the ruler of
immortality, when he grows beyond everything through food.3
2. ఉండినదంతా అతడే. ఉన్నది అతడే. అతడు అమరత్వానికి అధిపతి. ఆహారం తీసికొని అతడు సర్వ వ్యాప్తమైనాడు.
3 Such is his greatness, and the Man is yet more than this. All creatures are a quarter of
him; three quarters are what is immortal in heaven.
3. అన్ని జీవులు అతనిలో పావు వంతు. తక్కిన ముప్పావు వంతు అమరులుండే స్వర్గం.
4 With three quarters the Man rose upwards, and one quarter of him still remains here.
From this4 he spread out in all directions, into that which eats and that which does not
eat.
4. అతడు అగుపడని అవ్యక్తాన్ని కూడా ఆవరించి 4 ఆహారం తీసికొనే జీవులను, ఆహారము తీసికొనని అన్నింటి యందూ వ్యాపించి ఉండెను.
5 From him Viraj5 was born, and from Viraj came the Man. When he was born, he ranged
beyond the earth behind and before.
5. అతని నుండి విరాట్పురుషుడు ఉద్భవించెను5. విరాట్ నుoడి మానవుడు జన్మించెను. అతడు దేశకాలాలు అన్నింటిలోనీ వ్యాప్తి చెంది యున్నాడు.
6 When the gods spread6 the sacrifice with the Man as the offering, spring was the
clarified butter, summer the fuel, autumn the oblation.
6. దేవతలు అతనిని యజ్ఞంలో బలి చేసినప్పుడు 6 , వసంత ఋతువు నెయ్య, గ్రీష్మ ఋతువు ఇంధనము, శరద్ ఋతువు ఆహుతి.
7 They anointed7 the Man, the sacrifice8 born at the beginning, upon the sacred grass.9
With him the gods, Sadhyas,10 and sages sacrificed.
7. దర్భలతో 9 అతనిని శుద్ధి చేసి7, దేవతలు, సాధ్యులు, 10 ఋషులు అతనిని బలి 8ఇచ్చేరు.
8 From that sacrifice8 in which everything was offered, the melted fat11 was collected,
and he12 made it into those beasts who live in the air, in the forest, and in villages.
8. యజ్ఞం 8నుండి కరిగిన కొవ్వును సేకరించి 11 అతడు 12 దానితో ఎగిరే, వనాల్లో నివసించే, గ్రామాల్లో నివసించే జీవులను సృష్టించేడు
9 From that sacrifice in which everything was offered, the verses and chants were born,
the metres were born from it, and from it the formulas were born.13
9. ఆ యజ్ఞం నుండి ఇంకా మంత్రాలు, ఛందస్సు, సూత్రాలు ఉద్భవించెను. 13
10 Horses were born from it, and those other animals that have two rows of teeth;14 cows
were born from it, and from it goats and sheep were born.
10. గుర్రములు, రెండు దంత వరసలున్న జీవులు14, ఆవులు, గొర్రెలు, మేకలు ఉద్భవించెను.
11 When they divided the Man, into how many parts did they apportion him? What do
they call his mouth, his two arms and thighs and feet?
11. అతనిని ఎన్నిటిగా విభజించేరు? అతని నోటిని ఏమన్నారు? అలాగే అతని చేతులు, తొడలు, పాదాలని ఏమన్నారు?
12 His mouth became the Brahmin; his arms were made into the Warrior, his thighs the
People, and from his feet the Servants were born.15
12. అతని నోటినుండి బ్రాహ్మణులు, భుజాలనుండి క్షత్రియులు, తొడల నుండి వైశ్యులు, పాదాల నుండి తక్కిన వారు జన్మించేరు.
15
13 The moon was born from his mind; from his eye the sun was born. Indra and Agni
came from his mouth, and from his vital breath the Wind was born.
13 అతని మనస్సు నుండి చంద్రుడు, కన్నుల నుండి సూర్యుడు, నోటి నుండి ఇంద్రాగ్నులు, శ్వాస నుండి వాయువు ఉద్భవించెను.
14 From his navel the middle realm of space arose; from his head the sky evolved. From
his two feet came the earth, and the quarters of the sky from his ear. Thus they16 set the
worlds in order.
14. అతని నాభినుండి అంతరిక్షము, తల నుండి ఆకాశము, రెండు పాదాలనుండి భూమి, తక్కినవి చెవుల నుండి ఆవిర్భవించెను. ఈ విధంగా సృష్టి క్రమంగా పుట్టెను. 16
15 There were seven enclosing-sticks17 for him, and thrice seven fuel-sticks, when the
gods, spreading the sacrifice, bound the Man as the sacrificial beast.
15. అతనిని దేవతలు బలి చేసినపుడు ఏడు కట్టెలు17, ఇరవై ఒక ఇంధనపు కట్టెలు గలవు.
16 With the sacrifice the gods sacrificed to the sacrifice18 These were the first ritual laws.19 These very powers reached the dome of the sky where dwell the Sadhyas,10 the ancient gods.
16. ఈవిధంగా దేవతలు యజ్ఞంలో బలి 18 ఇచ్చేరు. ఇవి ప్రప్రధమంగా ఉన్న యజ్ఞ సంస్కారము. 19. సాధ్యులు 10 నివసించే, ఆకాశంలో ఉన్నత స్థానంలో ఉండే, లోకాలకు యజ్ఞము యొక్క ప్రభావము వ్యాపించింది.
NOTES
వివరణ
1. Cf. the horse as the primeval sacrificial victim in 1.162 and 1.163.
1. 1.162, 1.163 లో అశ్వము మొట్టమొదటి బలి పశువుగా చెప్పబడినది.
2. The dismemberment of the Norse giant Ymir is the most striking parallel, but there
are many others.
2. వైమీర్ అనబడే నార్స్ యొక్క బలి, ఇతర మతాల్లో కూడా చెప్పబడినది
3. This rather obscure phrase seems to imply that through food (perhaps the sacrificial
offering) Purusa grows beyond the world of the immortals, even as he grows beyond the
earth (v. 1 and v. 5). He himself also transcends both what grows by food and what
does not (v. 4), i.e. the world of animate and inanimate creatures, or Agni (eater) and
Soma (eaten).
3. ఆహారము ద్వారా పురుషుడు జీవులు నివసించే లోకాలను, భూమిని ఆవరించెను. అలాగే అగ్ని వలె ఆహారాన్ని భుజించే జీవులను, ఆహారము తిననివాటిని, అనగా సోమ అనబడే పదార్థాన్నితినే వాటిని ఆవరించెను.
4. That is, from the quarter still remaining on earth, or perhaps from the condition in
which he had already spread out from earth with three quarters of his form.
4. అతని నాలుగవ వంతు భూమి కాగా, తక్కిన భాగము విశ్వమైనది.
5. The active female creative principle, Viraj is later replaced by Prakrti or material
nature, the mate of Purusa in Sankhya philosophy.
5. స్త్రీ తత్త్వము సూచింపబడినది. విరాట్ సాంఖ్య సిద్ధాంతం లో పురుషుడు, ప్రకృతి గా విభజింపబడెను.
6. This is the word used to indicate the performance of a Vedic sacrifice, spread or
stretched out (like the earth spread upon the cosmic waters) or woven (like a fabric
upon a loom). Cf. 10.130.i-2.
6. వైదిక యజ్ఞాలు, గర్భ జలాల్లో వ్యాప్తమైన భూమి, లేదా దారములతో వస్త్రము చేయు విధి సూచింపబడినవి.
7. The word actually means ‘to sprinkle’ with consecrated water, but indicates the
consecration of an initiate or a king.
7. పవిత్ర జలమును వెదజల్లుట లేదా పవిత్ర జలముతో రాజుని శుద్ధి చేయుట
8. Here ‘the sacrifice’ indicates the sacrificial victim; they are explicitly identified with
one another (and with the divinity to whom the sacrifice is dedicated) in verse 16.
8. యజ్ఞము లేదా యజ్ఞ బలి పశువు యొక్క పరస్పర సంబంధమును సూచించుచున్నది.
9. A mixture of special grasses that was strewn on the ground for the gods to sit upon.
9. దర్భలను నేలపై పరచి దేవతలను ఆశీనులను చేయుట
10. A class of demi-gods or saints, whose name literally means ‘those who are yet to be
fulfilled’.
10. ఇంకనూ పూర్ణ పరిపక్వము చెందని దేవతలు.
11. Literally, a mixture of butter and sour milk used in the sacrifice; figuratively, the fat
that drained from the sacrificial victim.
11. నెయ్య, పెరుగు మిశ్రమము
12. Probably the Creator, though possibly Purusa himself.
12. సృష్టి కర్త లేదా పురుషుడు
13. The verses are the elements of the Rig Veda, the chants of the Sama Veda, and the
formulas of the Yajur Veda. The metres often appear as elements in primeval creation;
cf. 10.130.3-j and , 1.164.23-5.
13. ఋగ్ వేదంలో ఋక్కుల, సామ వేదంలో సామముల, యజుర్ వేదంలోని సూక్తముల ఛందస్సు (10.130.3-j, 1.164.23-5.)
14. That is, incisors above and below, such as dogs and cats have.
14. మాంసము తినే శునకములు, మార్జాలములకు ఉండే పలు వరస
15. The four classes or varnas of classical Indian society.
15. వర్ణ వ్యవస్థలోని నాలుగు వర్ణములు
16. The gods.
16. దేవతలు
17. The enclosing-sticks are green twigs that keep the fire from spreading; the fuel
sticks are seasoned wood used for kindling.
17. కట్టెలనగా పచ్చి కొమ్మలు -- అవి అగ్ని వ్యాపించకుండా నియంత్రిస్తాయి; ఎండిన కొమ్మలు యజ్ఞాగ్నిని జ్వలింప జేసేవి
18. The meaning is that Purusa was both the victim that the gods sacrificed and the
divinity to whom the sacrifice was dedicated; that is, he was both the subject and the
object of the sacrifice. Through a typical Vedic paradox, the sacrifice itself creates the
sacrifice.
18. పురుషుడు బలి పశువు మరియు యజ్ఞ భోక్త. యజ్ఞమే యజ్ఞాన్ని సృష్టించడం
19. Literally, the dharmas, a protean word that here designates the archetypal patterns
of behaviour established during this first sacrifice to serve as the model for all future
sacrifices.
19. యజ్ఞ ధర్మము. అనగా ప్రప్రధమ యజ్ఞము తరువాత వచ్చిన యజ్ఞాలకు ప్రతీక
10.130 The Creation of the sacrifice
10.130 యజ్ఞము
The image of weaving the sacrifice (cf. 10.90.15) is here joined with explicit
identifications of ritual and divine, ancient and present, elements of the sacrifice.
యజ్ఞము యొక్క వర్ణన (10.90.15).
1 The sacrifice that is spread out with threads on all sides, drawn tight with a hundred
and one divine acts, is woven by these fathers as they come near: ‘Weave forward,
weave backward, ’ they say as they sit by the loom that is stretched tight.
1. నేత నేసే వారిలాగ "ముందు నెయ్యి" లేదా "వెనక నెయ్యి" అని యజ్ఞాన్ని దైవ పథంలో నడిపించే యజమానులు
2 The Man1 stretches the warp and draws the weft; the Man has spread it out upon this
dome of the sky. These are the pegs, that are fastened in place; they2 made the melodies
into the shuttles for weaving.
2. పురుషుడు 1 నేత వస్త్రమును చేయుటలాగ ఆకాశాన్ని ఆవరించేడు. అతడే అన్నిటికీ ఆధారం. మంత్రాలు 2 నేత వేయుటకు ఉపయోగపడే నాడె, వేమ లాంటివి.
3 What was the original model, and what was the copy, and what was the connection
between them? What was the butter, and what the enclosing wood?3 What was the
metre, what was the invocation, and the chant, when all the gods sacrificed the god?4
3. దేవతలు దేవుడిని బలి పశువు చేసినపుడు ఏది ప్రధమ కార్యం? ఏది ద్వితీయం? వాటి మధ్య సంబంధ మేమి? నెయ్య ఏది? కట్టె ఎక్కడిది? ఛందస్సు ఎక్కడిది? మంత్రమేమి? 4
4 The Gayatri metre5 was the yoke-mate of Agni; Savitr joined with the Usni metre, and
with the Anustuubh metre was Soma that reverberates with the chants. The Brhati metre
resonated in the voice of Brhaspati.
4. గాయత్రి ఛందస్సు 5 అగ్ని దేవతతో కూడిన నాగలి. సవితర్ ఉస్ని ఛందస్సుతో కలిసి, సోమము అనుస్టుబ్ ఛందస్సుతో జత చేసి యజ్ఞ మంత్రములవలె ప్రతిధ్వనించెను. బృహతి ఛందస్సు బృహస్పతి వాక్కుతో మిళిత మయ్యెను .
5 The Viraj6 metre was the privilege of Mitra and Varuna; the Tristuubh metre was part of
the day of Indra. The Jagati entered into all the gods. That was the model for the
human sages.7
5. విరాట్ ఛందస్సు 6 మిత్ర వరుణుల ప్రత్యేకత. త్రిస్తుభ్ ఛందస్సు ఇంద్రుని దినములో ఒక భాగము. జగతి అన్ని దేవతలలోనూ ప్రవేశించింది. ఇదే ఋషులకు ప్రతీక7
6 That was the model for the human sages, our fathers, when the primeval sacrifice was
born. With the eye that is mind, in thought I see those who were the first to offer this
sacrifice.
6. ఆ ప్రతీక నుండే మానవ యజ్ఞాలు ఉద్భవించేయి. నా మనోనేత్రముతో ప్రప్రధమ యజ్ఞము చేసిన వారలను దర్శిస్తున్నాను.
7 The ritual repetitions harmonized with the chants and with the metres; the seven divine
sages harmonized with the original models. When the wise men looked back along the
path of those who went before, they took up the reins like charioteers.
7. ఆ ఆచారమే వల్లె వేయడం ద్వారా ఛందోబద్దమైన మంత్రాలుగా మారేయి. సప్త ఋషులు వాటిని దేవతల యజ్ఞాలతో అనుసంధానము చేసేరు. జ్ఞానులు తమ పూర్వీకుల ఆచారాలను అవలంబించి గుఱ్ఱపు పగ్గాలను పట్టుకొని ముందుకు సాగే సారథులు లాగ అయ్యారు.
NOTES
వివరణ
1. Purusa, as in 10.90.
1. పురుషుడు (10.90)
2. The gods who first performed the sacrifice. Cf. 10.90.14.
2. ప్రప్రధమ యజ్ఞము చేసిన దేవతలు (10.90.14)
3. Cf. 10.90.15.
3. 10.90.15
4. The circular sacrifice of the god to the god, as in 10.90.6, 10.81.5-6.
4. వృత్రాకారం లాగ ఉండే దేవుడు చేసిన యజ్ఞానికి దేవుడే బలి పశువు (10.90.6, 10.81.5-6.)
5. The metres alluded to in 10.90.9 are here enumerated and associated with particular
gods.
5. 10.90.9 లో చెప్పబడిన ఛందస్సు దేవతలతో అనుసంధానము చేయబడినది.
6. Viraj, a female cosmic principle in 10.90.5, is here merely a metre.
6. స్త్రీ తత్త్వము కలిగిన విరాట్ (10.90.5) ఇక్కడ ఒక ఛందస్సుగా చెప్పబడినది.
7. Sages (rishis) are seers as well as poets.
7. ఋషులు ద్రష్టలు మరియు కవులు కూడా
10.190 Cosmic Heat1
10.190 ఉష్ణము 1
1 Order2 and truth were born from heat as it blazed up. From that was born night; from
that heat was born the billowy ocean.
1. క్రమము2, సత్యం ప్రజ్వరిల్లే ఉష్ణము నుండి పుట్టెను. వాటి నుండి రాత్రి జన్మించెను. ఉష్ణము నుండి సముద్రములు జన్మించెను.
2 From the billowy ocean was born the year, that arranges days and nights, ruling over
all that blinks its eyes.3
2. సముద్రము నుండి సంవత్సరము జన్మించెను. తద్వారా పగలు, రాత్రి కనురెప్పలార్పే జీవులను3 క్రమ బద్దీకారణము చేయడమైనది.
3 The Arranger has set in their proper place the sun and moon, the sky and the earth, the
middle realm of space, and finally the sunlight.
3. సూర్యచంద్రులు, భూమ్యాకాశాలు, అంతరిక్షము, సూర్య కాంతి తమ తమ స్థానాల్లో నియమింపబడ్డారు.
NOTES
1. Tapas, the heat produced by the ritual activity of the priest, is equated with the
primeval erotic or ascetic heat of the Creator.
1. తపస్సు అనగా ఋషుల ధ్యానం నుండి ఉద్భవించే ఉష్ణము. అది సృష్టి కర్త యొక్క ప్రేరణగా చెప్పబడినది.
2. Rta, cosmic order. Truth (satya) is, like Rta, also a term for reality.
2. ఋతమనగా క్రమము. సత్యము ఋతము వంటిదే. అది వ్యావహారికము.
3. For blinking as a sign of a living creature, cf. 10.121.3.
3. కనురెప్పలార్పుట జీవానికి సంకేతము (10.121.3).